Mevlânâ — Dîvân-ı Kebîr (Dîvân-ı Şems-i Tebrîzî)

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۰ هذا طبیبی عند الدوآء هذا حبیبی عند الوء هذا لباسی هذا کناسی هذا شرابی هذا غذایی هذا انیسی عندالفراق هذا خلاصی عند البء قالوا تسلی حاشا و کلا قلبی مقیم وسط الوفء این کان احمد قلبی تعمد روحی فداه عند الفنء ان کان شاکی یبغی هلاکی سمعا و طاعه ذا مشتهایی هذا سلحدار لایدخل الدار الا بدینار عند الابء مونی حیاتی حصدی نباتی حبسی نجاتی مقتی بقایی یا من یلمنی مالک و مالی صبری محال فی الاتقء روحی مصیب قلبی مصاف صبری مذاب فی حرنایی انا نسینا ما قد لقینا لما راینا بدر الضیء یا ذوفنونی ابصر جنونی فوق الظنون خرق الحیاء امروز دلبر یکبار دیگر آمد که گیرد مرغ هوایی گر او پذیرد ده ده بگیرد لیکن بخیل است در رخ نمایی بر گرد دلبر پانصد کبوتر پر می فشانند بهر گوایی ای نیم مرده پران شو اینجا کاینجا نماند بی اشتهایی مستان کم زن رستند از تن دزدم گلیمی من از کسایی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۱ یا ساقی الحی اسمع سؤالی انشد فادی واخبر بحال قالو تسلی حاشا و کلا عشق تجلی من ذی الجلال العشق فنی والشوق دنی والخمر منی والسکر حالی عشق وجیهی بحر یلیه والحوت فیه روح الرجال انتم شفایی انتم دوایی انتم رجایی انتم کمالی الفخ کامن والعشق آمن والرب ضامن کی لاتبالی عشق موبد فتلی تعمد و انا معود بأس النزال گفتم که ما را هنگامه بنما گفت اینک اما تو در جوالی بدران جوال و سر را برون کن تا خود ببینی کندر وصالی اندر ره جان پا را مرنجان زیرا همایی با پر و بالی گفتم که عاشق بیند مرافق گفتا که لالا ان کان سالی گفتم که بکشی تو بی گنه را گفتا کذا هوالوصل غالی گفتم چه نوشم زان شهد گفتا مومت نباشد هان تا نمالی انعم صباحا واطلب رباحا وابسط جناحا فالقصر عالی می نال چون نا خوش همنشینا حقست بینا هر چون که نالی انا وجدنا درا فقدنا لما ولجنا موج اللیالی می گرد شب ها گرد طلب ها تا پیشت آید نیکو سگالی می گرد شب در مانند اختر ان اللیالی بحراللالی دارم رسولی اما ملولی یارب خلص عن ذی الملال عندی شراب لوذقت منه بس شیرگیری گرچه شغالی درکش چو افیون واره تو اکنون گه در جوابی گه در سوالی من سخت مستم به خود خوشستم یا من تلمنی لم تدر حالی جانا فرود آ از بام بالا وانعم بوصل فالبیت خالی گفتم که بشنو رمزی ز بنده گفتا که اسکت یا ذاالمقال گفتم خموشی صعبست گفتا یا ذاالمقال صرذاالمعالی کس نیست محرم کوتاه کن دم والله اعلم والله تالی

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۲ هذا سیدی هذا سندی هذا سکنی هذا مددی هذا کنفی هذا عمدی هذا ازلی هذا ابدی یا من وجهه ضعف القمر یا من قده صعف الشجر یا من زارنی وقت السحر یا من عشقه نور نظری گر تو بدوی ور تو بپری زین دلبر جان خود جان نبری ور جان ببری از دست غمش از مرده خری والله بتری ایلا کلیمو ایلا شاهمو خراذی دیذیس ذوزمس آنیمو پوذپسه بنی پوپونی لالی میذن چاکوس کالی تو یالی از لیلی خود مجنون شده ام وز صد مجنون افزون شده ام وز خون جگر پرخون شده ام باری بنگر تا چون شده ام گر زانک مرا زین جان بکشی من غرقه شوم در عین خوشی دریا شود این دو چشم سرم گر گوش مرا زان سو بکشی یا منبسطا فی تربیتی یا مبتشرا فی تهنیتی ان کنت تری ان تقتلنی یا قاتلنا انت دیتی گر خویش تو بر مستی بزنی هستی تو بر هستی بزنی در حلقه درآ بهر دل ما شکلی بکنی دستی بزنی صدگونه خوشی دیدم ز کسی گفتم که لبت گفتا نچشی بر گورم اگر آیی بنگر پرعشق بود چشمم ز کشی آن باغ بود بی صورت بر وآن گنج بود بی صورت زر شب عیش بود بی نقل و سمر لاتسألنی زان چیز دگر مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۳ طیب الله عیشکم لا اوحش الله من ابی لست انسی احبتی والجفا لیس مذهبی سایه بر بندگان فکن که تو مهتاب هر شبی سخنی گو خمش مکن که به غایت شکر لبی ما تسلیت عنکم ما نسینا حقوقکم نصب عینی خیالکم لیس حسناه یختبی جان سوارست و فارسی خر تن زیر ران او زشت باشد که زیر خر کند این روح مرکبی فتح الله عیننا جمع الله بیننا خفرات اتیننا بجمال و غبغب هله زین نیر درگذر بده آن جام معتبر که دل و جان ز جام او برهد زین مذبذبی املاالکأس لا تقل لنداماک اصبروا نفدالصبرالتقی یا حبیبی و صاحبی زمن از تو دونده شد فلکت نیز بنده شد دو جهان از تو زنده شد چه دلاویز مشربی حیث ما حاول الثری فمه جانب السما حبث ما حل خاطری انت قصدی و مطلبی دل به اسباب این جهان به امید تو می رود که تو اسباب را همه بید خود مسببی ز تو مشغول می شود به سبب ها ضمیرها خبرش نی ز قرب تو که تو از قرب اقربی املا لکأس صاحبی من دنان ابن راهب یا کریما مکرما تتجمل و تطرب هله خامش مگو صلا تو که داری بخور هلا چو درین ظل دولتی ز چه رو در تقلبی سکرالقوم فاسکتوا طرب الروح فانصتوا وصلوا لا تعربدوا طلبا للتغلب

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۴ یا ملک المبعث والمحشر لیس سوی صدرک من مصدر سر نبری ای سر اگر سر بری آن ز خری دان که تو سر واخری مقلة عینی لک یا ناظری نظرة قلبی لک یا منظری همچو پری باش ز خلقان نهان بر نپری تا نشنوی چون پری غاب فؤادی لم غیبته بعد حضوری لک یا محضری بر سر خشکی چو ثقیلان مران برتر از آنی که روی برتری منزلناالعرش و ما فوقه عمرک یا نفس قمی سافری جمله چو دردند به پایان خم سرور از آنی تو که تو سروری قلت الا بدلنا سلما اسلمک الصبر قفی واصبری چند پس پرده و از در برون بر در این پرده اگر بر دری قالت هل صبری الا به هل عقدالبیع بلا مشتری می مفروش از جهت حرص زر جوهر می خود بنماید زری اذ حضرالراح فما فاتنا افتح عینیک به وابصری می بفروشی چه خری جز که غم دین بفروشی چه بری کافری قر به العین کلی واشربی قد قرب امنزل فاستبشری وصلت فانی ننماید بقا زن نشود حامله از سعتری مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۵ روزن دل آه چه خوش روزنی یا تو مگر روزن یار منی عمرک یا نخلة هل تأذنی نحو جنی غصنک کی نجتنی روزن آن خانه اگر نیستی پس تو ز چه روی چنین روشنی کل سراج حدث ینطفی غیرک یا اصلی یا معدنی هرچه کند چرخ مطوق بود جز تو که بنیاد بقا می کنی اتخذ الحرص هنا مسکنا دونک یا نفس فلا تسکنی دانه دامست چرا می خوری آهن سردست چرا می زنی شربة اهوایک مسمومة حیلة اعدایک فی المکمن سخته کمانیست پس این کمین بر پر چون تیر چرا ایمنی قد نفد العمر وضاق المدی خذ بیدالهالک یا محسنی گر دو جهان ملک شود مرمرا بی تو گدایم نشوم من غنی غیر سنا وجهک لا نشتهی ای وسوی عشقک لا نقتنی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۶ اضحکنی بنظرة قلت له فهکذی شرفنی بحضرة قلت له فهکذی جاء امیر عشقه ازعجنی جنوده امددنی بنصرة قلت له فهکذی جملنی جماله نورنی هلاله اطربنی بسکرة قلت له فهکذی یسکن فی جوارنا تسکن منه نارنا یدهشنا بعشرة قلت له فهکذی نور وجهه الدجی صدق لطفه الرجا اکرمنی بزورة قلت له فهکذی نال فؤادی کأسه عظمه و بأسه فاز به بخمرة قلت له فهکذی من تبریز شمس دین یسمع منی الانین یکرمنی بسفرة قلت له فهکذی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۷ قد اسکرنی ربی من قهوة مد راری واستغرقنی الساقی من نایله الجاری یا قهوة اجلالی یا دافع بلبالی ما جیت هنا الا کی تکشف اسراری قد کلفنی عشقی الصبوة لا تشفی اصعدت به عمری ادرکت به ثاری سقیا لک یا ساقی من نایلک الباقی لا تسر الی صدری انی لک یا ساری فزنا بمطایاکم جدنا بعطایاکم من اسعد یلقاکم لا یلدغه ضاری ذاالحال حوالینا و انشق به عینا لا زال لنا زینا من حلة انواری یا سمعی و یا شمعی یا سکری و یا شکری یا راحی و یا روحی من غیرک اغیاری مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۸ الا فی الغشق تشریفی و عیدی تعالوا نحو عشق منستزید دعانا من تعالی عن حدود نجی المحدود بالعین الحدید دعانا بحر ذی ماء فرات فانکرنا التیمم بالصعید دعانا خالق کل دعاء تخاسر عندنا کل بعید نسینا کل شی مذ ذکرنا مقامات تعالت عن ندید بدایات نهایات لدیها مجال الروح فی جد جدید

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰۹ نسیت الیوم من عشقی صلاتی فلا ادری عشایی من غداتی فوجهک سیدی شمسی و بدری و نثری منک یاقوت الزکاة نداک سکرة الارواح طرا و فی لقیاک طاعء کل ناتی لقد نهج الهوی منهاج کبد فضاعت فی مناهجه ثباتی و ادنی ما لقینا فی هواه حیوة فی حیوة فی حیات تشبثنا باذیال کرام باید تایبات آیبات فما اغنی التشبث للسکاری و ما النتفعوا بیات النجاة و انی الاستقامة والتوقی لقلب بعد شرب المنکرات مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۰ اتاک الصوم فی حلل السعود فدم واسلم علی رغم الحسود وصم وافطر و عید فی نعیم لک العمر المؤبد بالخلود فلا زالت تزف لک التهانی مهناة من الملک الودود فشکرا ثم شکرا ثم شکرا لاوراد العطا خیرالورود و سقیا ثم سقیا ثم سقیا لجود بعد جود بعد جود و کأسا قد سقیناه دهاثا یری رقراقها تحت الجلود ینابیع جرت شرقا و غربا کانهارالجنان بلا رکود و نیران الشباب موقدات بسعد لا یخاف من الخمود براح الروح روحی قرعینا و یا نفسی دعاک الجد عودی و ارض الله واسعة فسیح الی رب رؤف بالوفود ینادی ربنا عودوا الینا اجبیونا و اوفوا بالعقود ازهدا فی ملاقاتی و عندی وجود فی وجود فی وجود ولم یخسر طلوب فی فنایی ولم یمکن خلاف فی وعودی خمش کردم که هر ناگفته را بدیدم من که دیدی و شنودی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۱ نسیم الصبح جد بابتشار و بشر حین یأتی بانتشار واتحفنی لباس الجد منه فانی من لباس الجد عاری فقد احرقت فی صد و بعد بنار لا تسلنی ای نار اما تصغی الی قلب حریق ینادی یا حذاری یا حذاری و مما خان بی دهر قتول و ما قدحان لی ادراک ثاری اذا ما فیک افنی فیک احیی اذا ما انت جاری انت جاری ظللت کیونس فی بطن حوت فمذ صح الهوی کسروا فقاری الا یا صاح انظر فی خدودی تری او صافه ان کنت قاری مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۲ الا یا مالکا رق الزمان الا یا ناسخا حسن الغوانی الا من لطفه ماء زلال و مافی الکون ظرف کالاوانی سجود کل اوج او حضیض بشمس الدین سلطان المعانی الا تبریز بشراک دواما و صار ساجدیک المشرقان ظل الله تبریزا بظل تضعضع من تصوره جنانی تعالی عن مدیحی قد تعالی ولکن لیس صبر فی لسانی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۳ املا قدح البقا ندیمی من خمرة دنک القدیم صحیح المی و داو سقمی من غمزة لحظک السقیم للعشق ظعنت یا مقیما والظاعن طالب المقیم قد قیل بمن یراک یوما بشراک بغیهة النعیم لایدرک عادلی بعقل فوارة عشقی القدیم قدامک روضةالمعالی ایاک سعاد ان تقیمی هل اغد سعاد ذات یوم سکران بذلک الحریم تبریز و شمس و دین مولی ذوالبهجة والید الکریم مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۴ یا مالک دمة الزمان یا فاتح جنة الامعانی لا هوتک موضح المصادر ناسوتک سلم الامانی من رام لقاک فی جهات ردوه بفول لن ترانی کم اتلفنی بلن حبیبی لما اتلفنی بلن اتانی کم رد علی بات وصل کم عنه رجعت قد دعانی کم عانق روحه و روحی کم جالسنی بلا مکان کم البسنی ببرد تیه کم اطعمنی و کم سقانی کم اسکرنی بکاس حب بین الحرفاء و المغانی یا قلب کفاک لا تطول بالله علیک یا لسانی

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۵ یا ساقیةالمدام هاتی وامحوا بمدامة صفاتی من عین مدامة رحیق لا تمزجها من الفرات اشبع طربا و رو عیشا لا تخش ملامةالوشاة لا تسکر جاهلا لییما واسکر نفرا من الکفاة قم فاسب بوجنتیک عقلی قم فاقن بمقلتیک ذاتی بشری بولوج روح قدس ینجی نظری من الکفاة لاخوف ولا فنا لذات لا ینعشه من الممات لا امن و لا امان حتی اقطع طمعی من نجات تبریز نحقتنی و الا فاحسب بدنی من الموات مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۶ طارت حیلی و زال حیلی اصبحت مکابدا لویلی قد اظلم بالجوی نهاری کیف اخبرکم انا بلیلی ما املاء عصتی و وجدی ما افرع من رضاک کیلی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۷ قالت الکأس ارفعونی کم تحبسونی ان جسمی فی زجاج بالنوی لا تکسرونی اجعلوا الساقی خبیرا عارفا عنه سلونی اننی لست احب المفتری لا تظلمونی فاذا انتم سکرتم فوق السکر سکرا فاقرعوا باب التقاضی واسألوا لا تقنطونی کنت فی سیر خفی صورتی فی ذالسکون خلتمنی کالجماد ذاک من نکس العیون ان اردتم انتعاشا فاتقوا مکرالظنون ان نکستم فاستقیموا واحذروا ریب المنون مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۸ ترکبن طبقا عن طبق مولایی انت کالروح و نحن لک کالاعضء کیف یبقی فطنا من نزل العشق به کیف یروی کبد ذاب من استسقاء کم خلقنا و نقضنا لک لا عهد لنا خدعة ان ضمن المفلس للایفاء طاب ما ادبنی دهری بالضر ولم یغن عنی ادب یصرف عنی دایی عشقت جملة اجزاء وجودی قمرا عاینته سحرا من افق الالاء لا تؤاخذ فلکا حق اذا فارقه قمر مثلک یا محترق الضواء قلة الصبر و الا انا فی المدح مسی هل یجوز شبه الشی بلا اشیاء یشعر العاشق و هو عجم فی عجم فیک وارتج لسان العرب العرباء غلب الفرد علی الشفع بلی واتحدا ان تثنی شبح فی نظر الحولاء مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱۹ اسفا لقلبی یوما هجرالحبیب داری و تحرقت ضلوعی و جوانحی بناری و سعادة لیوم نظرالسعود فینا نزل السهیل سهلا و اقام فی جواری فدخلت لج بحر بطرا بما اتانی فغرقت فیه لکن نظرالحبیب جاری فتحت عیون قلبی فرأیت الف بحر و مراکبا علیها بهوی الهوا سواری تبریز حض فضلا و ترابه کمالا بشعاع نور صدر هو افضل الکبار تبریز اشفعی لی بشفاعة الی من زعقات وجد قلبی لحقتة بالتواری و لاجل سؤ حالی بتواضعی لدیه و تعرضی هوانی بهواه والصغار و تقول لا تقطع کبدا رهین شوق برجاک ما یرجی و یذوب بالبواری و تتوب من ذنوبی و تجاسری علیه و لیه عود قلبی و نهایة الفرار لمعات شمس دین هو سیدی حقیقا هی اصل اصل روحی و وراء هاعواری جمع الاله شملا قطعته شقوة لی فهو الکبیر یعفو لجنایة العصاری مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۰ لا قی الفراش نارا کن هکذا حبیبی فی النار قد تواری کن هکذا حبیبی ذاق القراش ذوقا والشمع ذاب شوقا والدمع منه سارا کن هکذا حبیبی فی العشق مذرجعتا باللیل ما هجعنا فی مجلس السکاری کن هکذا حبیبی العاشقون قاموا ذااللیل لاتناموا لا تنفروا فرارا کن هکذا حبیبی الوصل سال سیلا مجنون صار لیلی لیل غدا نهارا کن هکذا حبیبی الشمس فی ضحاها و القلب قد یراها والعقل فیه حارا کن هکذا حبیبی من الکلیم دلا و لرب قد تجلی انی آنست نارا کن هکذا حبیبی

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۱ الا حریم لیلی علیکم سلامی ادرتم علینا صفیةالمدام فذا ربیع وصل و نوبة التلاقی و نعمة احاطت جمیعة الانام تداولوا کوسا واسکروا رؤسا کذا بکون خقا ولیمة الکرام فوصلکم مدید صلوا بلا انقطاع و نزلکم مزید کلوا بلا غرام فلا یهیم قلبی بظلمة اللیالی ولا تعام عینی علت عن المنام مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۲ اخرج عن المکان یا صارم الزمان واسبح سباح حوت فی قلزم المعانی لا تبغ اتصالا نعت جسم انی اری دنوا انی من التدانی العبد لیس یرضی فی رقه شریکا فلرب کیف یرضی فی ملکه بثانی هل عاشق تصدیم عشوقتین جمعا اعشق فان فیه تخلیص کل غانی العشق نور روحی صبح الهوی صبوحی امنیة و فیه مجموعة الامانی ماالعشق یا معنا یشرک انا و انا تقنی عن المدارک فی خالق الحسان هذاالصدود خانی و النار فی جنانی یزداد کل یوم عشقی بلا توانی قلبی علیک یحرص یا رب لا تخلص یارب زد وقودا سبحان من یرانی سبحان من یرانی سبحان من رعانی سبحان من دعانی من غیر امتحان اسکت فلون خدی اوج دمعتی تودی عشقا به تعالی عن صفوةالمعانی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۳ یا من یزید حسنک حقا تحیری اهلا و مرحبا بسراج منور یا من سألت عن صفةالروح کیف هو االروح لاح من قمرالحسن فابصر فی برق و جنتیه حیات مخلد لا تعد عنه نحو حیات مزور من سکر مقلتیه اری کل جانب سکران عاشق بشراب مطهر قد کان فی ضمیری منه تصورا من صورةالجلالة افنی تصوری اطلب لباب دینک واترک قشوره بالله فاستمع لکلام مقشر لما صفا حیوتک من نور بدره ابشر فقد سعدت بشمس و مشتری مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۴ یا ویح نفسنا بفوات الفضایل یا ویل روحنا بفسادالوسایل قد حن واشتکی فلذا الصخر بکیا علی علی هجران فخرالقبایل لو ان فراقی حمل الطور والصفا زمانا یسیرا هدمت بالزلازل لو ان شرارا من هوانا تبلجت علی ظاهری احرقت کل العواذل لو ان قلیلا من جمالک اثرت علی البر لم توحش فلا بالقوافل بحق وصال نورالقلب فضله بنور نای عن درکه کل فاضل و حرمه اسرار جرت و لطایف کنیت بها سرا و لست بقایل و جودک و النعماء ما لم تسمه لسانی و قلبی عنه لیس بزایل تجود بوصل مشرق باهر نری به جملة حاجاتنا و المسایل فانی لا اسطاع زورة زایر بجفنین مقروحین در الهوامل ارید ترابا من تراب فنایه مدبر نورالعین منی و کاحل اکل ثری تبریز مثل ترابه فلا کان جسم قال روحی ممایلی فلا زال شمس الدین مولا و سیدا و ذو منة فی ذمتی و هو کافلی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۵ یا ملک المحشر ترحم لا ترتشی کل سقیط ردی ترحمه تنعش تحبس ارواحنا فی صورت صورت فی ورق مدرک جل عن المنقش نورک شعشاعه یخرق حجب الدجی تمنعها غیرة عن بصر الاعمش ضء فضاء الفلا عن درک ادراکه تدرجه راقة فی نظر الا خفش قارب معراجنا فارق الی المرتقی حان رحیل السری فانا عن المفرش وارکب خیل السخا فهو حسان النهی وادرس لوح الوفا وافهم ما یرقش فاسرق درا اذا کنت اخی سارقا واشرب من کاسنا معتجلا تنتشی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۶ قلت له مصیحا یا ملک المشرق اقسم بالخالق مثلک لم یخلق قدرک لایعرف وعدک لا یخلف نایلک الاشرف بالک لم یغلق جسمی کالخردله احرقه ذاالوله خلد فی الزلزله من یک لم یخفق صرت انا لا انا غیرک عندی فنا ضدک یا ذاالغنا مختدع احمق هیچ کس ای جان من جان سخن دان من نور رخ شد ندید تا نکند بیدقی

مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۷ یا ساقی الراح خذ و امرلاء به طاسی فلست املک صبر نوبةالکاس و تابع الطاس مملوا بلا مهل فان صحوت فهذا نوبة الیاس و دوام السکر من کأس البقا مددا فحالة الصحو یأتی الف وسواس بالله رأسک حرک هکذا طربا حتی تقع قهوة حمرآء فی رأسی بالروح تسقی وراء الغیب قهوتنا یظل تدرک سقیاها بایناس اذا سقاک بکأس الخلد فی نفس تری حیاتک تبقی لا بانفاس و تستلذ باقمار البقا طربا و قهوة الخد تصبح ساقیا حاسی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۸ ایا ملتقی العیش کم تبعدی و یا فرقة الحسب کم تعتدی لیالی الفراق فکم ذاالجوی ربی الوصل ما حان ان تهتدی و نشرب من عذب لقیاکم و من حلو رؤیاکم نعتدی فذاک الوصال بما نشتری و قلب المعنی بما نفتدی لباسا من الطیف کی نکتسی رداء من القرب کی نرتدی فحب الذی نرتجی دیننا به اختتام به نبتدی ایا بعد مولای ما تقرب ایا جمرةالقلب ما تبردی ایا خفق قلبی اما تسکن و یا دمعة العین ما ترکدی ایا حزن قلبی اما تنجلی ایا جفنتی قط ترقدی نعم نور خدیه شمس الضحی نعم مثل حسناه ما یوجد نعم نار شوقی یکفی الوری ایا واقد النار لا توقد فکم تبکی یا عین من صدهم اما تخش یا عین ان ترمد فان ترمدی کیف یوم اللقا تری سیدا مفخرالسودد یقول دع ارمد فیوم اللقا اکحل من حسنه الاثمد لاقسمت حقا لمن لم یلد تفرد باالمجد لم یولد ابحت الفؤاد لبلواکم و ان کان حردا علی اردد ایا سیدا شمس دین العلا فدیت لتبریزی المسعد مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲۹ یا ولی نعمتی و سلطانی سابق الحسن ما له ثانی انت بحر تحیط بالدنیا مدمن جوهر و مرجان کان بنیان عبد کم خربا رمنی هو و شید ارکانی کیف هذاالجفا و انت وفا کیف اردیتنی بنسیان حیة البین کلما هاجت لسعت مثل لسع ثعبان ظل خدی مزعفرا کدرا سال دمعی کمایع آن ارع قلبا هواک ساکنه لیس لی غیر عطفکم بانی شمتت فی الشجون اعدایی کم تباکؤا علی اخوانی یا محیطا بروحه الدنیا انت بالروح حاضر دانی مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۳۰ یا سندا لحاظه عاقلتی و مسکنی یا ملکا جواره مکتنفی و مؤمنی انت عماد بنیتی انت عتاد منیتی انت کمال ثروتی انت نصاب مخزنی قره کل منظر مقصد کل مشتری قوه کل ناعش قدره کل منحنی انت ولی نعمتی مونس لیل وحدتی انت کروم نایل حول جناه نجتنی سید کل مالک مخلص کل هالک هادی کل سالک ناعش کل منثنی چند خموش می کنم سوی سکوت می روم هوش مرا به رغم من ناطق راز می کنی مولانا » دیوان شمس » مستدرکات » تکه ۱ کدیه ای می کنم سبک بشنو خبر عشق می دهم بگرو نفسی با خودم قرینی ده که به میزان نهند با زر جو تو نوی بخش و بنده تو کهن کهنم را به یک نظر کن نو پیشه کیمیا خود این باشد که مس تیره را ببخشد ضو کرمت را بگوی تا بدهد درخور شام بنده روغن عو ای دل آن شاه سوی بی سویی است خلق هر سو دوند تو کم دو فکر مردم به هر سوی گرو است تو به لاحول فکر را کن خو بی سوی عالمی است بس عالی شش جهت وادیی ست بس درگو کار امروز را مگو فردا تا نه حسرت خوری نه گویی لو چشمکت می زند رقیب غیور چشم ازو بر مگیر لاتطغو شمس تبریز خضر عین یقین وارهان خلق را ز عین السو

مولانا » دیوان شمس » مستدرکات » تکه ۲ قصابی سوی گولی گوشت انداخت چو دیدش زفت گوشت گاو پنداشت یکی ران دگر سوی وی افکند بگفتا گاو مرده ست این زهی گند خدا بخشید آنچ اسباب کام ست تو گفتی چیست این خود داد عام ست کنون شد عام کان با تو بپیوست نجس شد چونک در کردی درو دست نسازد گول را بخل و سخاوت که گردد هر دوش مایه عداوت گریز از گول اندر سور و ماتم چو عیسی ای پدر والله اعلم

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » اول هم روت خوش هم خوت خوش هم پیچ زلف و هم قفا هم شیوه خوش هم میوه خوش هم لطف تو خوش هم جفا ای صورت عشق ابد وی حسن تو بیرون ز حد ای ماه روی سروقد ای جان فزای دلگشا ای جان باغ و یاسمین ای شمع افلاک و زمین ای مستغاث العاشقین ای شهسوار هل اتی ای خوان لطف انداخته و با لییمان ساخته طوطی و کبک و فاخته گفته ترا خطبه ثنا ای دیده خوبان چین در روی تو نادیده چین دامن ز گولان در مچین مخراش رخسار رضا ای خسروان درویش تو سرها نهاده پیش تو جمله ثنا اندیش تو ای تو ثناها را سزا ای صبر بخش زاهدان اخلاص بخش عابدان وی گلستان عارفان در وقت بسط و التقا با عاشقانم جفت من امشب نخواهم خفت من خواهم دعا کردن ترا ای دوست تا وقت دعا دارم رفیقان از برون دارم حریفان درون در خانه جوقی دلبران بر صفه اخوان صفا ای رونق باغ و چمن ای ساقی سرو و سمن شیرین شدست از تو دهن ترجیع خواهم گفت من تنها به سیران می روی یا پیش مستان می روی یا سوی جانان می روی باری خرامان می روی در پیش چوگان قدر گویی شدم بی پا و سر برگیر و با خویشم ببر گر سوی میدان می روی از شمس تنگ آید ترا مه تیره رنگ آید ترا افلاک تنگ آید ترا گر بهر جولان می روی بس نادره یار آمدی بس خواب دلدار آمدی بس دیر و دشوار آمدی بس زود و آسان می روی ای دلبر خورشیدرو وی عیسی بیمارجو ای شاد آن قومی که تو در کوی ایشان می روی تو سر به سر جانی مگر یا خضر دورانی مگر یا آب حیوانی مگر کز خلق پنهان می روی ای قبله اندیشه ها شیر خدا در بیشه ها ای رهنمای پیشه ها چون عقل در جان می روی گه جام هش را می برد پرده حیا برمی درد گه روح را گوید خرد چون سوی هجران می روی هجران چه هرجا که تو گردی برای جست وجو چون ابر با چشمان تر با ماه تابان می روی ای نور هر عقل و بصر روشنتر از شمس و قمر ترجیع سوم را نگر نیکو برو افگن نظر یک مسیله می پرسمت ای روشنی در روشنی آن چه فسون در می دمی غم را چو شادی می کنی خود در فسون شیرین لبی مانند داود نبی آهن چو مومی می شود بر می کنیش از آهنی نی بلک شاه مطلقی به گلبرک ملک حقی شاگرد خاص خالقی از جمله افسونها غنی تا من ترا بشناختم بس اسب دولت تاختم خود را برون انداختم از ترسها در ایمنی هر لحظه ای جان نوم هردم به باغی می روم بی دست و بی دل می شوم چون دست بر من می زنی نی چرخ دانم نی سها نی کاله دانم نی بها با اینک نادانم مها دانم که آرام منی ای رازق ملک و ملک وی قطب دوران فلک حاشا از آن حسن و نمک که دل ز مهمان برکنی خوش ساعتی کان سرو من سرسبز باشد در چمن وز باد سودا پیش او چون بید باشم منثنی لاله بخون غسلی کند نرگس به حیرت برتند غنچه بیندازد کله سوسن فتد از سوسنی ای ساقی بزم کرم مست و پریشان توم وی گلشن و باغ ارم امروز مهمان توم آن چشم شوخش را نگر مست از خرابات آمده در قصد خون عاشقان دامن کمر اندر زده سوگند خوردست آن صنم کین باده را گردان کنم یک عقل نگذارم بمی در والد و در والده زین باده شان افسون کنم تا جمله را مجنون کنم تا تو نیابی عاقلی در حلقه آدم کده لیلی ما ساقی جان مجنون او شخص جهان جز لیلی و مجنون بود پژمرده و بی فایده از دست ما یا می برد یا رخت در لاشی برد از عشق ما جان کی برد گر مصطبه گر معبده گر من نبینم مستیت آتش زنم در هستیت باده ت دهم مستت کنم با گیر و دار و عربده بگذشت دور عاقلان آمد قران ساقیان بر ریز یک رطل گران بر منکر این قاعده آمد بهار و رفت دی آمد اوان نوش و نی آمد قران جام و می بگذشت دور مایده رفت آن عجوز پردغل رفت آن زمستان و وحل آمد بهار و زاد ازو صد شاهد و صد شاهده ترجیع کن هین ساقیا درده شرابی چون بقم تا گرم گردد گوشها من نیز ترجیعی کنم

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » دوم ماه رمضان آمد ای یار قمر سیما بربند سر سفره بگشای ره بالا ای یاوه هر جایی وقتست که بازآیی بنگر سوی حلوایی تا کی طلبی حلوا یک دیدن حلوایی زانسان کندت شیرین که شهد ترا گوید خاک توم ای مولا مرغت ز خور و هیضه مانده ست در این بیضه بیرون شو ازین بیضه تا باز شود پرها بر یاد لب دلبر خشکست لب مهتر خوش با شکم خالی می نالد چون سرنا خالی شو و خالی به لب بر لب نابی نه چون نی ز دمش پر شو وانگاه شکر می خا بادی که زند بر نی قندست درو مضمر وان مریم نی زان دم حامل شده حلویا گر توبه ز نان کردی آخر چه زیان کردی کو سفره نان افزا کو دلبر جان افزا از درد به صاف آییم وز صاف به قاف آییم کز قاف صیام ای جان عصفور شود عنقا صفرای صیام ارچه سودای سر افزاید لیکن ز چنین سودا یابند ید بیضا هر سال نه جوها را می پاک کند از گل تا آب روان گردد تا کشت شود خضرا بر جوی کنان تو هم ایثار کن این نان را تا آب حیات آید تا زنده شود اجزا ای مستمع این دم را غریدن سیلی دان می غرد و می خواند جان را بسوی دریا سرنامه تو ماها هفتاد و دو دفتر شد وان زهره حاسد را هفتاد و دو دف تر شد بستیم در دوزخ یعنی طمع خوردن بگشای در جنت یعنی که دل روشن بس خدمت خر کردی بس کاه و جوش بردی در خدمت عیسی هم باید مددی کردن گر خر نبدی آخر کی مسکن ما بودی گردون کشدی ما را بر دیده و بر گردن آن گنده بغل ما را سر زیر بغل دارد کینه بکشیم آخر زان کوردل کودن تا سفره و نان بینی کی جان و جهان بینی رو جان و جهان را جو ای جان و جهان من اینها همه رفت ای جان بنگر سوی محتاجان بی برگ شدیم آخر چون گل زدی و بهمن سیریم ازین خرمن زین گندم و زین ارزن بی سنبله و میزان ای ماه تو کن خرمن ماییم چو فراشان بگرفته طناب دل تا خیمه زنیم امشب بر نرگس و بر سوسن تا چند ازین کو کو چون فاخته ره جو می درد این عالم از شاهد سیمین تن هر شاهد چون ماهی ره زن شده بر راهی هر یک چو شهنشاهی هر یک ز دگر احسن جان بخش و مترس ای جان بر بخل مچفس ای جان مصباح فزون سوزی افزون دهدت روغن شاهی و معالی جو خوش لست ابالی گو از شیر بگیر این خو مردی نه آخر زن پا در ره پرخون نه رخ بر رخ مجنون نه شمشیر وغا برکش کآمیخت اسد برکن ای مطرب طوطی خو ترجیع سوم برگو تا روح روان گردد چون آب روان در جو ای عیسی بگذشته خوش از فلک آتش از چرخ فرو کن سر ما را سوی بالا کش با خاک یکی بودم ز اقدام همی سودم چون یک صفتم دادی شد خاک مرا مفرش یک سرمه کشیدستی جان را تو درین پستی کش چشم چو دریا شد هرچند که بود اخفش بی مستی آن ساغر سست است دل و لاغر بی سرمه آن قیصر هر چشم بود اعمش در بیشه شیران رو تا صید کنی آهو در مجلس سلطان رو وز باده سلطان چش هر سوی یکی ساقی با باده راواقی هر گوشه یکی مطرب شیرین ذقن و مه وش از یار همی پرسی که عیدی و یا عرسی یارب ز کجا داری این دبدبه و این کش در شش جهة عالم آن شیر کجا گنجد آن پنجه شیرانه بیرون بود از هر شش خورشید بسوزاند مه نیز کند خشکی از رش علیهم دان این شعشعه و این رش نوری که ز ذوق او جان مست ابد ماند اندر نرسد والله خورشید تو در گردش چون غرقم چون گویم اکنون صفت جیحون تا بود سرم بیرون می گفت لبم خوش خوش تا تو نشوی ماهی این شط نکند غرقت جز گلبن اخضر را ره نیست درین مرعش شرحی که بگفت این را آن خسرو بی همتا چون گویی و چون جویی لا یکتب و لا ینقش آن دل که ترا دارد هست از دو جهان افزون هم لیلی و هم مجنون باشند ازو مجنون

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » سوم حد و اندازه ندارد ناله ها و آه را چون نماید یوسف من از زنخ آن چاه را راه هستی کس نبردی گرنه نور روی او روشن و پیدا نکردی همچو روز آن راه را چون مه ما را نباشد در دو عالم شبه و مثل خاک بر فرق مشبه باد مر اشباه را عشق او جاهم بس است در هر دو عالم پس دلم می بروبد از سرای وهم خود هم جاه را ماه اگر سجده نیارد پیش روی آن مهم رو سیاه هر دو عالم دان تو روی ماه را هیچ کس با صد بصیرت ذره نشناسدش گرچه پیش شه نشیند چون نیابد شاه را مر شقاوتهای دایم را درونم عاشقست چون بدان میلست آن جان پرورد اخ واه را بندگان بسیار آیند و روند بر درگهش لیک آستان درش لازم بود درگاه را آستانش چشم من شد جان من چون کاه گشت کهربای عشقش رباید هر زمان آن کاه را ای خداوند شمس دین ناگاه بخرام از سوی کین دلم در خواب می بیند چنان ناگاه را گشته من زیر و زبر از صرصر هجران تو تا ببینم روی تو بدتر شوم پیچان شوم درنگر اندر رخ من تا ببینی خویش را درنگر رخسار این دیوانه بی خویش را عشق من خالی و باقی را به زیر خاک کرد آن گذشته یاد نارد ننگرد مر پیش را تا ز موی او در آویزان شدست این جان من فرق نکند این دل من نوش را و نیش را ریش دلهای همه صحت پذیرد در نشان گر ببیند ریش ایشان دولت این ریش را صدقه کن وصل دلارام جهان امروز خود آنچنان صدقات اولیتر چنین درویش را گر نبیند روش ترسا بر درد زنار را ور مسلمان بیندش آتش زند مر کیش را وهم کی دارد ازان سوی جهان زو آگهی کز تفکر جان بسوزد عقل دوراندیش را گر گذر دارد ز لطفش سوی قهرستانها پرشکر گردد دهان مر ترکش و ترکیش را گر تو این معشوقه را با پیرهن گیری کنار بی کنایت گو لقب تو آن رییسی پیش را آن خداوند شمس دین را جان بسی لابه کند منتظر جان بر لب من از پی آریش را ای برای آفتابت فتنه گشته آفتاب روی سرخ من توی از روی زردم رو متاب

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » چهارم ای دریغا که شب آمد همه گشتیم جدا خنک آن را که به شب یار و رفیقست خدا همه خفتند و فتادند به یک سو چو جماد تو نخسپی هله ای شاه جهان مونس ما هین مخسپید که شب شاه جهان بزم نهاد می کشد تا به سحرگاه شما را که صلا بر جهنده شده هر خفته ز جذب کرمش چون گلستان ز صبا و بچه از ذوق صبا شب نخوردی به سحر اشکم او پر بودی مصطفی را و بگفتی که شدم ضیف رضا کرده آماس ز استادن شب پای رسول تا قبا چاک زدند از سهرش اهل قبا نی که مستقبل و ماضی گنهت مغفورست گفت کین جوشش عشق است نه از خوف و رجا باد روحست که این خاک بدن را برداشت خاک افتاد به شب چون شد ازو باد جدا باد ازین خاک به شب نیز نمی دارد دست عشقها دارد با خاک من این باد هوا بی ثباتست یقین باد وفایش نبود بی وفا را کند این عشق همه کان وفا آن صفت کش طلبی سر به تکبر بکشد عشق آرد بدمی در طلب و طال بقا عشق را در ملکوت دو جهان توقیعست شرح آن می نکنم زانک گه ترجیعست آدمی جوید پیوسته کش و پر هنری عشق آید دهدش مستی و زیر و زبری دل چون سنگ در آنست که گوهر گردد عشق فارغ کندش از گهر و بی گهری حرص خواهد که بشاهان کرم دربافد لولیان چو ببیند شود او هم سفری لولیانند درین شهر که دلها دزدند چشم ازین خلق ببندی چو دریشان نگری چشم مستش چو کند قصد شکار دل تو دل نگه داری و سودت نکند چاره گری عاشقانند ترا در کنف غیب نهان گر تو بینی نکنی از غمشان بوی بری آب خوش را چه خبر از حسرات تشنه یوسفان را چه خبر از نمک و خوش پسری سر و سرور چو که با تست چه سرگردانی جان اندیشه چو با تست چه اندیشه دری گر ترا دست دهد آن مه از دست روی ور ترا راه زند آن پری ما بپری چون ترا گرم کند شعشعهای خورشید فارغ آیی ز رسالات نسیم سحری ور سلامی شنوی از دو لب یوسف مصر شکر اندر شکر اندر شکر اندر شکری همه مخمور شدستیم بگو ساقی را تا که بی صرفه دهد باده مشتاقی را دزد اندیشه بد را سوی زندان آرید دست او سخت ببندید و به دیوان آرید شحنه عقل اگر مالش دزدان ندهد شحنه را هم بکشانید و به سلطان ارید تشنگان را بسوی آب صلایی بزنید طوطیان را به کرم در شکرستان آرید بزم عامست و شهنشاه چنین گفت که زود ساقیان را همه در مجلس مستان آرید می رسد از چپ و از راست طبقهای نثار نیم جانی چه بود جان فراوان آرید هرچه آرید اگر مرده بود جان یابد الله الله که همه رو به چنین جان آرید دور اقبال رسید و لب دولت خندید تا بکی دردسر و دیده گریان آرید هرکی دل دارد آیینه کند آن دل را آینه هدیه بدان یوسف کنعان آرید بگشادند خزینه همه خلعت پوشید مصطفی باز بیامد همه ایمان آرید دستها را همه در دامن خورشید زنید همه جمعیت ازان زلف پریشان آرید اندرین ملحمه نصرت همه با تیغ خداست از غنایم همه ابلیس مسلمان آرید خنک آن جان که خبر یافت ز شبهای شما خنک آن گوش که پر گشت ز هیهای شما

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » پنجم آنچ دیدی تو ز درد دلم افزود بیا ای صنم زود بیا زود بیا زود بیا سود و سرمایه من گر رود باکی نیست ای تو عمر من و سرمایه هر سود بیا مونس جان و دلم بی رخ تو صبری بود آتشت صبر و قرارم همه بربود بیا غرض از هجر گرت شادی دشمن بودست دشمنم شاد شد و سخت بیاسود بیا گوهر هردو جهان گرچه چنین سنگ دلی آب رحمت ز دل سنگ چو بگشود بیا نالهای دل و جان را جز تو محرم نیست ای دلم چون که و که را تو چو داود بیا شمس تبریز مگو هجر قضای ازلست کانچ خواهی تو قضا نیز همان بود بیا شمس تبریز که جان طال بقای تو زند ماه دراعه خود چاک برای تو زند زخم عشق چو ویی را نبود هیچ رفو صبر کن هیچ مگو هیچ مگو هیچ مگو طلب خانه وی کن که همه عشق دروست می دو امروز برین دربدر و کوی به کو ای بسا شیر که آموختیش بز بازی سوی بازار که برجه هله زیرک هله زو آب خوبی همه در جوی تو آنگه گویی بر در خانه ما تخته منه جامه مشو سیاهی غم ار شاد شوم معذورم که ببردست از آن زلف سیه یک سر مو روبرو می نگرم وقت ملامت بعذول که دران خال نگر یک نظر ای جان عمو شمس تبریز چو در جوی تو غوطی خوردم جامه گم کردم و خود نیست نشان از لب جو شمس تبریز که زو جان و جهان شادانست آنک دارد طرفی از غم او شاد آنست ز اول روز که مخموری مستان باشد ساغر عشق مرا بر سر دستان باشد از پگه پیش رخ خوب تو رقاص شدیم این چنین عادت خورشید پرستان باشد لولی دیده بران زلف رسن می بازد زانک جانبازی ازان روی بس آسان باشد شکر تو من ز چه رو از بن دندان نکنم کز لب تو شکرم در بن دندان باشد ای عجب آن لب او تا چه دهد در دم صلح چونک در خشم کمین بخشش او جان باشد عدد ریگ بیابان اگرم باشد جان بدهم گر بدهی بوسه چه ارزان باشد شمس تبریز به جز عشق ز من هیچ مجو زان کسی داد سخن جو که سخن دان باشد شمس تبریز چو میخانه جان باز کند هر یکی را بدهد باده و جانباز کند ای غم آخر علف دود تو کم نیست برو عاشقانیم که ما را سر غم نیست برو غم و اندیشه برو روزی خود بیرون جو روزی ما به جز از لطف و کرم نیست برو شادی هردو جهان در دل عشاق ازل درمیا کین سر حد جای تو هم نیست برو خفته ایم از خود و بیخود شده دیوانه ازو دان که بر خفته و دیوانه قلم نیست برو ای غم ار دم دهی از مصلحت آخر کار دل پر آتش ما قابل دم نیست برو علف غم به یقین عالم هستی باشد جای آسایش ما جز که عدم نیست برو شمس تبریز اگر بی کس و مفرد باشد آفتابست ورا خیل و حشم نیست برو شمس تبریز تو جانی و همه خلق تن اند پیش جان و تن تو صورت تنها چه تنند

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » ششم ای ساقیان مشفق سودا فزود سودا این زرد چهرگان را حمرا دهید حمرا ای میر ساقیانم ای دستگیر جانم هنگام کار آمد مردانه باش مولا ای عقل و روح مستت آن چیست در دو دستت پیش آر و در میان نه پنهان مدار جانا ای چرخ بی قرارت وی عقل در خمارت بگشا دمی کنارت صفرام کرد صفرا ای خواجه فتوت دیباجه نبوت وی خسرو مروت پنهان منوش حلوا خلوت ز ما گزیدی آیینه ای خریدی تا جز تو کس نبیند آن چهره های زیبا در هر مقام و مسکن مهر تو ساخت روزن کز تو شوند روشن ای آفتاب سیما این را اگر ننوشی در مرحمت نکوشی ترجیع هدیه آرم باشد کزان بجوشی ای نور چشم و دلها چون چشم پیشوایی وی جان بیازموده کورا تو جانفزایی هرجا که روی آورد جان روی در تو دارد گرچه که می نداند ای جان که تو کجایی هر جانبی که هستی در دعوت الستی مستی دهی و هستی در جود و در عطایی در دلنهی امانی هر سوش می کشانی گه سوی بستگیها گه سوی دل گشایی در کوی مستفیدی مرده ست ناامیدی کاندر پناه کهفت سگ کرد اولیایی هر کان طرف شتابد ماهت برو بتابد هم ملک غیب یابد هم عقل مرتضایی او را کسی چه گوید کو مستمند جوید دامن پر از زر آید کدیه کند گدایی هین شاخ و بیخ این را نوعی دگر بیان کن این بحر بی نشان را مینا کن نشان کن گم می شود دل من چون شرح یار گویم چون گم شوم ز خود من او را چگونه جویم نه گویم و نه جویم محکوم دست اویم ساقی ویست و باقی من جام یا کدویم از تو شوم حریری گر خار و خارپشتم یکتا شوم درین ره گر خود هزار تویم روحی شوم چو عیسی گر یابم از تو بوسی جان را دهم چو موسی گر سیب تو ببویم من خانه خرابم موقوف گنج حسنت تو آب زندگانی من فرش تو چو جویم خویی فراخ بودی با مردمان دلم را تا غیر تو نگنجد امروز تنگ خویم از نادری حسنت وز دقت خیالت بی محرمی بمانده سودا و های هویم سیلاب عشق آمد از ربوه بلندی بهر خدا بسازش از وصل خویش بندی

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » هفتم مستی و عاشقی و جوانی و یار ما نوروز و نوبهار و حمل می زند صلا هرگز ندیده چشم جهان این چنین بهار می روید از زمین و ز کهسار کیمیا پهلوی هر درخت یکی حور نیکبخت دزدیده می نماید اگر محرمی لقا اشکوفه می خورد ز می روح طاس طاس بنگر بسوی او که صلا می زند ترا می خوردنش ندیدی اشکوفه اش ببین شاباش ای شکوفه و ای باده مرحبا سوسن به غنچه گوید برجه چه خفته شمعست و شاهدست و شرابست و فتنها ریحان و لالها بگرفته پیالها از کیست این عطا ز کی باشد جز از خدا جز حق همه گدا و حزینند و رو ترش عباس دبس در سر و بیرون چو اغنیا کد کردن از گدا نبود شرط عاقلی یک جرعه می بدیش بدی مست همچو ما سنبل به گوش گل پنهان شکر کرد و گفت هرگز مباد سایه یزدان ز ما جدا ما خرقها همه بفکندیم پارسال جانها دریغ نیست چه جای دو سه قبا ای آنک کهنه دادی نک تازه باز گیر کوری هر بخیل بداندیش ژاژخا هر شه عمامه بخشد وین شاه عقل و سر جانهاست بی شمار مر این شاه را عطا ای گلستان خندان رو شکر ابر کن ترجیع باز گوید باقیش صبر کن ای صد هزار رحمت نو ز آسمان داد هر لحظه بی دریغ بران روی خوب باد آن رو که روی خوبان پرده و نقاب اوست جمله فنا شوند چو آن رو کند گشاد زهره چه رو نماید در فر آفتاب پشه چه حمله آرد در پیش تندباد ای شاد آن بهار که در وی نسیم تست وی شاد آن مرید که باشی توش مراد از عشق پیش دوست ببستم دمی کمر آورد تاج زرین بر فرق من نهاد آنکو برهنه گشت و به بحر تو غوطه خورد چون پاک دل نباشد و پاکیزه اعتقاد آن کز عنایت تو سلاح صلاح یافت با این چنین صلاح چه غم دارد از فساد هرکس که اعتماد کند بر وفای تو پا برنهد به فضل برین بام بی عماد مغفور ما تقدم و هم ما تأخرست ایمن ز انقطاع و ز اعراض و ارتداد سرسبز گشت عالم زیرا که میرآب آخر زمانیان را آب حیات داد بختی که قرن پیشین در خواب جسته اند آخر زمانیان را کردست افتقاد حلوا نه او خورد که بد انگشت او دراز آنکس خورد که باشد مقبول کیقباد دریای رحمتش ز پری موج می زند هر لحظه بغرد و گوید که یا عباد هم اصل نوبهاری و هم فصل نوبهار ترجیع سیومست هلا قصه گوش دار شب گشته بود و هرکس در خانه می دوید ناگه نماز شام یکی صبح بردمید جانی که جانها همگی سایهای اوست آن جان بران پرورش جانها رسید تا خلق را رهاند زین حبس و تنگنا بر رخش زین نهاد و سبک تنگ برکشید از بند و دام غم که گرفتست راه خلق هردم گشایشیست و گشاینده ناپدید بگشای سینه را که صبایی همی رسد مرده حیات یابد و زنده شود قدید باور نمی کنی بسوی باغ رو ببین کان خاک جرعه ز شراب صبا چشید گر زانکه بر دل تو جفا قفل کرده ست نک طبل می زنند که آمد ترا کلید ور طعنه می زنند بر اومید عاشقان دریا کجا شود به لب این سگان پلید عیدیست صوفیان را وین طبلها گواه ور طبل هم نباشد چه کم شود ز عید بازار آخر آمد هین چه خریده شاد آنک داد او شبه گوهری خرید بشناخت عیبهای متاع غرور را بگزید عشق یار و عجایب دری گزید نادر مثلثی که تو داری بخور حلال خمخانه ابد خنک آ کاندرو خزید هر لحظه بهار نوست و عقار نو جانش هزار بار چو گل جامها درید من عشق را بدیدم بر کف نهاده جام می گفت عاشقان را از بزم ما سلام

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » هشتم بلبل سرمست برای خدا مجلس گل بین و به منبر برآ هین به غنیمت شمر این روز چند زانک ندارد گل رعنا وفا ای دم تو قوت عروسان باغ فصل بهارست بزن الصلا جان من و جان ترا پیش ازین سابقه بود که گشت آشنا الفت امروز ازان سابقه ست گرچه فراموش شد آنها ترا سیر ببینیم رخ همدگر ناشده ما از رخ و از تن جدا تا بشناسیم دران حشر نو چونک چنین بوقلمونیم ما صورت یوسف به یکی جرم شد صورت گرگی بر اهل هوا از غرضی چون پنهان شد ز چشم صورت آن خسرو شیرین لقا پس چو مبدل شود آن صورتش چونش شناسی تو بدین چشمها یارب بنماش چنانک ویست از حق درخواست چنین مصطفا خیز به ترجیع بگو باقیش نیک نشانش کن و خطی بکش ای رخ تو حسرت ماه و پری پر بگشادی به کجا می پری هین گروی ده سره آنگه برو رفتن تو نیست ز ما سرسری زنده جهان ز آب حیات توست مست قروی تو دل لاغری خود چه بود خاک که در چرخ تست این فلک روشن نیلوفری زین بگذشتم به خدا راست گو رخت ازین خانه کجا می بری در دو جهان کار تو داری و بس راست بگو تا بچه کار اندری ور بنگویی تو گواهی دهد چشم تو آن فتنه گر عبهری جان چو دریای تو تنگ آمدست زین وطن مختصر ششدری چون نشوی سیر ازین آب شور چونک امیر آب دو صد کوثری رست ز پای تو به فضل خدا بهر ره چرخ پر جعفری شاعر تو دست دهان برنهاد تا که کند شاه به خود شاعری شاه همی گوید ترجیع را تا سه تمامش کن و باقی ترا ای که ملک طوطی آن قندهات کوزه گرم کوزه کنم از نبات لیک فقیرم تو ز یاقوت خویش وقت زکاتست مرا ده زکات سابق خیری تو و خاصه کنون موسم خیرست و اوان صلات نک رمضان آمد و قدرست و عید وز تو رسیدست در آن شب برات در هوس بحر تو دارم لبی کان نشود تر ز هزاران فرات حبس دلم چاه زنخدان تست کی طلبم زین چه و زندان نجات عرض فلک دارد این قعر چاه عرصه او تیز نظر را کفات صورت عشقی تو و بی صورتی این عدد اندر صفت آمد نه ذات هم تو بگو زانک سخنهای خلق پیش کلام توبود ترهات هم تو بگو ای شه نطع وجود ای همه شاهان ز تو در بیت مات چونک سه ترجیع بگفتم بده تا عربی گویم یا سعد هات یا قمرالحسن مزیل الظلام جد بطلوع مع کاس المدام

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » نهم باز این دل سرمستم دیوانه آن بندست دیوانه کسی باشد کو بی دل و پیوندست سرمست کسی باشد کو خود خبرش نبود عارف دل ما باشد کو بی عدد و چندست در حلقه آن سلطان در حلقه نگینم من ای کور به من بنگر من وردم و شه قندست نه از خاکم و نه از بادم نه از آتش و نه از آبم آن چیز شدم کلی کو بر همه سوگندست من عیسی آن ماهم کز چرخ گذر کردم من موسی سرمستمکالله درین ژنده ست دیوانه و سرمستم هم جام تن اشکستم من پند بنپذیرم چه جای مرا پندست من صوفی چرا باشم چون رند خراباتم من جام چرا نوشم با جام که خرسندست من قطره چرا باشم چون غرق در آن بحرم من مرده چرا باشم چون جان ودلم زنده ست تن خفت درین گلخن جان رفت درآن گلشن من بودم و بی جایی وین نای که نالنده ست از خویش حذر کردم وز دور قمر جستم بر عرش سفر کردم شکلی عجبی بستم بازآمدم از سلطان با طبل و علم فرمان سرمست و غزل گویان اسرار ازل جویان باز این دل دیوانه زنجیر همی برد چون برق همی رخشد مانند اسد غران چون تیر همی پرد از قوس تنم جانم چون ماه دلم تابان از کنگره میزان جان یوسف کنعانست افتاده به چاه تن دل بلبل بستانست افتاده درین ویران می افتم و می خیزم چون یاسمن از مستی می غلطم در میدان چون گوی از آن چوگان سلطان سلاطینم هم آنم و هم اینم من خازن سلطانم پر گوهرم و مرجان پهلوی شهنشاهم هم بنده و هم شاهم جبریل کجا گنجد آنجا که من و یزدان تو حلق همی دری از خوردن خون خلق ور دلق همی پوشی مانند سگ عریان در آخر آن گاوان آخر چه کنی مسکن مسکین شو و قربان شو در طوی چنان خاقان احمد چو مرا بیند رخ زرد چنین سرمست او دست مرا بوسد من پا ای ورا پیوست امروز منم احمد نی احمد پارینه امروز منم سیمرغ نی مرغک هر چینه شاهی که همه شاهان خربنده آن شاهند امروز من آن شاهم نی شاه پریرینه از شربت اللهی وز شرب اناالحقی هر یک به قدح خوردند من با خم و قنینه من قبله جانهاام من کعبه دلهاام من مسجد آن عرشم نی مسجد آدینه من آینه صافم نی آینه تیره من سینه سیناام نی سینه پرکینه من مست ابد باشم نی مست ز باغ و رز من لقمه جان نوشم نی لقمه ترخینه گر باز چنان اوجی کو بال و پر شاهی ور خرس نه ای چونی با صورت بوزینه ای آنکه چو زر گشتی از حسرت سیمین بر زر عاشق رنگ من تو عاشق زرینه در خانقه عالم در مدرسه دنیا من صوفی دل صافم نی صوفی پشمینه خاموش شو و پس در تو پرده اسراری زیرا که سزد ما را جباری و ستاری

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » دهم هست کسی کو چو من اشکار نیست هست کسی کو تلف یار نیست هست سری کو چو سرم مست نیست هست دلی کو چو دلم زار نیست مختلف آمد همه کار جهان لیک همه جز که یکی کار نیست غرقه دل دان و طلب کار دل آنک گله کرد که دلدار نیست گرد جهان جستم اغیار من گشت یقینم که کس اغیار نیست مشتریان جمله یکی مشتریست جز که یکی رسته بازار نیست ماهیت گلشن آنکس که دید کشف شد او را که یکی خار نیست خنب ز یخ بود و درو کردم آب شد همه آب و زخم آثار نیست جمله جهان لایتجزی بدست چنگ جهان را جز یک تار نیست وسوسه این عدد و این خلاف جز که فریبنده و غرار نیست هست درین گفت تناقض ولیک از طرف دیده و دیدار نیست نقطه دل بی عدد و گردش است گفت زبان جز تک پرگار نیست طاقت و بی طاقتی آمد یکی پیش مرا طاقت گفتار نیست مست شدی سر بنه اینجا مرو زانکه گلست و ره هموار نیست مست دگر از تو بدزدد کمر جز تو مپندار که طرار نیست چونک ز مطلوب رسیدست برات گشت نهان از نظر تو صفات بار دگر یوسف خوبان رسید سلسله صد چو زلیخا کشید جامه درد ماه ازین دستگاه نعره زند چرخ که هل من مزید جمله دنیا نمکستان شدست تا که یکی گردد پاک و پلید بار دگر عقل قلمها شکست بار دگر عشق گریبان درید کرد زلیخا که نکردت کس بنده خداونده خود را خرید مست شدی بوسه همی بایدت بوسه بران لب ده کان می چشید سخت خوشی چشم بدت دور باد ای خنک آن چشم که روی تو دید دیدن روی تو بسی نادرست ای خنک آن گوش که نامت شنید شعشعه جام تو عالم گرفت ولوله صبح قیامت دمید عقل نیابند به دارو دگر عقل ازین حیرت شد ناپدید باز نیاید بدود تا هدف تیر چو از قوس مجاهد جهید هدهد جان چون بجهد از قفس می پرد از عشق به عرش مجید تیغ و کفن می برد و می رود روح سوی قیصر و قصرمشید رسته ز اندیشه که دل می فشرد جسته ز هر خار که پا می خلید چرخ ازو چرخ زد و گفت ماه منک لنا کل غد الف عید شد گه ترجیع و دلم می جهد دلبر من داد سخن می دهد این بخورد جام دگر آرمش بارد و هشیار بنگذارمش از عدمش من بخریدم به زر بی می و بی مایده کی دارمش شیره و شیرین بدهم رایگان لیک چو انگور نیفشارمش همچو سر خویش همی پوشمش همچو سر خویش همی خارمش روح منست و فرج روح من دشمن و بیگانه نینگارمش چون زنم او را که ز مهر و ز عشق گفتن گستاخ نمی یارمش گر برمد کبکبه چار طبع من عوض و نایب هر چارمش من به سفر یار و قلاووزمش من به سحر ساقی و خمارمش تا چه کند لکلکه زر و سیم که تو بگویی که گرفتارمش او چو ز گفتار ببندد دهن از جهت ترجمه گفتارمش ور دل او گرم شود از ملال مروحه و باد سبکسارمش ور بسوی غیب نظر خواهد او آینه دیده دیدارمش ور به زمین آید چون بوتراب جمله زمین لاله و گل کارمش ور بسوی روضه جانها رود یاسمن و سبزه و گلزارمش نوبت ترجیع شد ای جان من موج زن ای بحر درافشان من شد سحر ای ساقی ما نوش نوش ای ز رخت در دل ما جوش جوش باده حمرای تو همچون پلنگ گرگ غم اندر کف او موش موش چونک برآید به قصور دماغ افتد از بام نگون هوش هوش چونک کشد گوش خرد سوی خود گوید از درد خرد گوش گوش گویدش او خیز به جان سجده کن در قدم این قمر می فروش گفت کی آمد که ندیدم منش گفت که تو خفته بدی دوش دوش عاشق آید بر معشوقه مست که نبرد بوی از آن شوش شوش عشق سوی غیب زند نعرها بر حس حیوان نزند آن خروش شهر پر از بانگ خر و گاو شد بر سر که باشد بانگ وحوش ترک سوارست برین یک قدح ساغر دیگر جهة قوش قوش چونک شدی پر ز می لایزال هیچ نبینی قدحی بوش بوش جمله جمادات سلامت کنند راز بگویند چو خویش و چو توش روح چو ز مهر کنارت گرفت روح شود پیش تو جمله نقوش نوبت آن شد که زنم چرخ من عشق عزل گوید بی روی پوش همچو گل سرخ سواری کند جمله ریاحین پی او چون جیوش نقل بیار و می و پیشم نشین ای رخ تو شمع و میت آتشین

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » یازدهم بیا که باز جانها را شهنشه باز می خواند بیا که گله را چوپان بسوی دشت می راند بهارست و همه ترکان بسوی پیله رو کرده که وقت آمد که از قشلق بییلا رخت گرداند مده مر گوسفندان را گیاه و برگ پارینه که باغ و بیشه می خندد که برگ تازه افشاند بیایید ای درختانی که دیتان حلها بستد بهار عدل بازآمد کزو انصاف بستاند صلا زد هدهد و قمری که خندان شود دگر مگری که بازآمد سلیمانی که موری را نرنجاند صلا زد نادی دولت که عالم گشت چون جنت بیا کاین شکل و این صورت به لطف یار می ماند دم سرد زمستانی سرشک ابر نیسانی پی این بود می دانی که عالم را بخنداند قماشه سوی بستان بر که گل خندید و نیلوفر بود کانجا بود دلبر سعادت را کی می داند یقین آنجاست آن جانان امیر چشمه حیوان که باغ مرده شد زنده و جان بخشیدن او تاند چو اندر گلستان آید گل و گلبن سجود آرد چو در شکرستان آید قصب بر قند پیچاند درختان همچو یعقوبان بدیده یوسف خود را که هر مهجور را آخر ز هجران صبر برهاند بهار آمد بهار آمد بهاریات باید گفت بکن ترجیع تا گویم شکوفه از کجا بشکفت بهارست آن بهارست آن و یا روی نگارست آن درخت از باد می رقصد که چون من بی قرارست آن زهی جمع پری زادان زهی گلزار آبادان چنین خندان چنین شادان ز لطف کردگارست آن عجب باغ ضمیرست آن مزاج شهد و شیرست آن و یا در مغز هر نغزی شراب بی خمارست آن نهان سر در گریبانی دهان غنچه خندانی چرا پنهان همی خندد مگر از بیم خارست آن همه تن دیده شد نرگس دهان سوسنست اخرس که خامش کن ز گفتن بس که وقت اعتبارست آن بکه بر لاله چون مجنون جگر سوزیده دل پرخون ز عشق دلبر موزون که چون گل خوش عذارست آن بخوری می کند ریحان که هنگام وصال آمد چناران دست بگشاده که هنگام کنارست آن حقایق جان عشق آمد که دریا را درآشامد که استسقای حق دارد که تشنه شهریارست آن زهی عشق مظفر فر که چون آمد قمار اندر دو عالم باخت و جان بر سر هنوز اندر قمارست آن درونش روضه و بستان بهار سبز بی پایان فراغت نیست خود او را که از بیرون بهارست آن سوم ترجیع این باشد که بر بت اشک من شاشد برآشوبد زند پنجه رخم از خشم بخراشد بیا ای عشق سلطان وش دگر باره چه آوردی که بر و بحر از جودت بدزدیده جوامردی خرامان مست می آیی قدح در دست می آیی که صافان همه عالم غلام آن یکی دردی کمینه جام تو دریا کمینه مهره ات جوزا کمینه پشه ات عنقا کمینه پیشه ات مردی ز رنجوری چه دلشادم که تو بیمار پرس آیی ز صحت نیک رنجورم که در صحت لقا بردی بیا ای عشق بی صورت چه صورتهای خوش داری که من دنگم در آن رنگی که نی سرخست و نه زردی چو صورت اندر آیی تو چه خوب و جان فزایی تو چو صورت را بیندازی همان عشقی همان فردی بهار دل نه از تری خزان دل نه از خشکی نه تابستانش از گرمی زمستانش نه از سردی مبارک آن دمی کایی مرا گویی ز یکتایی من آن تو تو آن من چرا غمگین و پر دردی ترا ای عشق چون شیری نباشد عیب خون خواری که گوید شیر را هرگز چه شیری تو که خونخواری به هر دم گویدت جانها حلالت باد خون ما که خون هر کرا خوردی خوشش حی ابد کردی فلک گردان بدرگاهت ز بیم فرقت ماهت همی گردد فلک ترسان کزو ناگاه برگردی ز ترجیع چهارم تو عجب نبود که بگریزی که شیر عشق بس تشنه ست و دارد قصد خونریزی بیا مگریز شیران را گریزانی بود خامی بگو نار ولا عار که مردن به ز بدنامی چو حله سبز پوشیدند عامه باغ آمد گل قبا را سرخ کرد از خون ز ننگ کسوه عامی لباس لاله نادرتر که اسود دارد و احمر گریبانش بود شمسی و دامانش بود شامی دهان بگشاد بلبل گفت به غنچه که ای دهان بسته بگفتش بستگی منگر توبنگر باده آشامی جوابش گفت بلبل هی اگر می خواره پس می کند آزاد مستان را تو چون پابست این دامی جوابش داد غنچه تو ز پا و سر خبر داری تو در دام خبرهایی چو در تاریخ ایامی بگفتا زان خبر دارم که من پیغامبر یارم بگفت ار عارف یاری چرا دربند پیغامی بگفتش بشنو اسرارم که من سرمست و هشیارم چو من محو دلارامم ازو دان این دلارامی نه این مستی چو مستی ها نه این هش مثل آن هشها که آن سایه ست و این خورشید و آن پستست و این سامی اگر بر عقل عالمیان ازین مستی چکد جرعه نه عالم ماند و آدم نه مجبوری نه خودکامی گهی از چشم او مستم گهی در قند او غرقم دلا با خویش آی آخر میان قند و بادامی ولی ترجیع پنجم درنیایم جز به دستوری که شمس الدین تبریزی بفرماید مرا بوری مرا گوید بیا بوری که من باغم تو زنبوری که تا خونت عسل گردد که تا مومت شود نوری ز زنبوران باغ جان جهان پر شهد و شمع آمد ز شمع و شهد نگریزی اگر تو اهل این سوری مخور از باغ بیگانه که فاسد گردد آن شهدت مبین زنبور بیگانه که او خصمست و تو عوری زهی حسنی که می گیرد چنین زشت از چنان خوبی زهی نوری درین دیده ز خورشید بدان دوری دلا می ساز با خارش که گلزارش همی گوید اگرچه مشک بی حدم نباشد وصل کافوری چه مرد شرم و ناموسی چو مجنون فاش باید شد چنان مستور را هرگز نیابد کس به مستوری چو جان با توست نعمتها ز گردون بر زمین روید وگر باشی تو بر گردون چو جانت نیست در گوری سرافیلست جان تو کز آوازش شوی زنده تهی کن نای قالب را که اسرافیل را صوری هزاران دشمن و ره زن برای آن پدید آمد که تا چون جان بری زیشان بدانی کز کی منصوری نظرها را نمی یابی و ناظر را نمی بینی چه محرومی ازین هردو چو تو محبوس منظوری به ترجیع ششم آیم اگر صافی بود رایم کزین هجران چنان دنگم که گویی بنگ می خایم ز نور عقل کل عقلم چنان دنگ آمد و خیره کزان معزول گشت افیون و بنگ و باده شیره چو آمد کوس سلطانی چه باشد کاس شیطانی چو آمد مادر مشفق چه باشد مهر ماریره چه فضل و علم گرد آرم چو رو در عشق او آرم به بصره چو کشم خرما به کرمان چون برم زیره هزاران فاضل و دانا غلام چشم یک بینا کمینه شیر را بینی به گاو و پیل بر چیره زهی خورشید جان افزا که یک تابش چو شد پیدا هزاران جان انسانی برویید از گل تیره بدین خورشید هر سایه که اهل اقتدا آمد چو سایه پست گشت از غم برای فوت تکبیره رهست از عقرب اعشی بسوی عقرب گردون ولی مکه کسی بیند که نبود بسته خیره امیر حاج عشق آمد رسول کعبه دولت رهاند مر ترا در ره ز هر شریر و شریره چه با برگم از آن خرما که مریم چشم روشن شد کزان خرمان شدم پر دل ندارم عشق انجیره جهان پیر برنا شد ز عشق این جوانبختان زهی چرخ و زمین خوش که آن پیرست و این تیره مجو لفظ درست از ما دل اشکسته جو اینجا چو هر لفظش ادیب آمد ادیبی تا شود طیره بگو ترجیع هفتم را که تا کامل شود گفته فلک هفت و زمین هفتست و اعضا هفت چون هفته بیا ای موسیی کز کف عصا سازی تو افعی را به فرعونان خود بنما کرامت های موسی را به یکدم ای بهار جان کنی سرسبز عالم را ببخشی میوه معنی درخت خشک دعوی را بده هر میوه را بویی روان کن هر طرف جویی به اشکوفه بکن خندان درخت سرو و طوبی را همه حوران بستان را از آن انهار خمر اینجا چنان سرمست و بی خود کن که نشاسند ماوی را چه صورت های روحانی نگاریدی به پنهانی که در جنبش درآوردند صورتهای مانی را شهیدان ریاحین را که دی در خون ایشان شد برآوردی و جان دادی نمودی حشر و انشی را بپوشیدند توزیها ازان رزاق روزیها زبان سبز هر برگی تقاضا کرده اجری را ز هر شاخی یکی مرغی بگوید سرنبشت ما کی خواهد مرد امسال او کی خواهد خورد دنیا را مگر گل فهم این دارد که سرخ و زرد می گردد چو برگ آن شاخ می لرزد مگر دریافت معنی را بسوزید آتش تقوی جهان ما سوی الله را بزد برقی ز الله و بسوزانید تقوی را به پیش مفتی اول برید این هفت فتوی را ز ترجیع چنین شعری که سوزد نور شعری را

مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » دوازدهم زان باده صوفی بود از جام مجرد کز غایت مستی ز کفش جام بیفتد در حالت مستی چو دل و هوش نگنجید پس نیست عجیب گر قدح و جام نگنجد اول سبقت بود الف هیچ ندارد زان پیش رو افتاد و سپهدار و مؤید حی نیز اگر هیچ ندارد چو الف نیز در صورت جیم آمد و جیمست مقید میم از الف و هاست مرکب بنبشتن ترکیب بود علت بر هستی مفرد پس بزم رسول آمد بی ساغر و بی جام تا جمع به خود باشد هستی محمد بام فلک از استن و دیوار چو تنهاست هر بام درافتاده و آن بام مشبد بالاتر ازین چرخ کهن عالم لطفیست کارواح در آ ناحیه مانند مجدد عریان شده بر لب این جوی پی غسل نی جوی نماید به نظر صرح ممرد آن دیو و پری ساخته از پی تغلیط تا شیشه نماید به نظر آب مسرد از مکر گریزان شو و در وکر رضا رو تا زنده شوی فارغ از انفاس معدد ترجیع کنم خواجه که این قافیه تنگست نی خود نزنم دم که دم ما همه ننگست من دم نزنم لیک دم نحن نفحنا در من بدمد ناله رسد تا به ثریا این نای تنم را چو ببرید و تراشید از سوی نیستان عدم عز تعالا دل یکسر نی بود و دهان یکسر دیگر آن سر ز لب عشق همی بود شکرخا چون از دم او پر شد و از دو لب او مست تنگ آمد و مستانه برآورد علالا والله ز می آن دو لب ار کوه بنوشد چون ریگ شود کوه ز آسیب تجلا نی پرده لب بود که گر لب بگشاید نی چرخ فلک ماند و نی زیر و نه بالا آواز ده اندر عدم ای نای و نظر کن صد لیلی و مجنون و دو صد وامق و عذرا بگشاید هر ذره دهان گوید شاباش وندر دل هر ذره حقیر آید صحرا زود از حبش تن بسوی روم جنان رو تا برکشدت قیصر بر قصر معلا اینجای نه آنجاست که اینجا بتوان بود هی جای خوشی جوی و درآ در صف هیجا هین وقت جهادست و گه حمله مردان صفرا مکن و درشکن از حمله تو صف را ترجیع سوم آمد و گفتی تو خدایا بر گم شده مگری که مرا هست عوضها آن مطرب خوش نغمه شیرین دهن آمد جانها همه مستند که آن جان به من آمد خندان شده اشکوفه و گل جامه دریده کز سوی عدم سنبله و یاسمن آمد جانهای گلستان به دم دی بپریدند هنگام بهاران شد و هر جان به تن آمد خوبان برسیدند ز بتخانه غیبی کوری خزانی که بخو بت شکن آمد چون صبر گزیدند بدی جمله درختان آن هجر چو چاهست و صبوری رسن آمد چون صبر گزید آیس آمد فرجش زود چون خلق حسن کرد نگار حسن آمد در عید بهار ابر برافشاند گلابی وان رعد بران اوج هوا طبل زن آمد یک باغ پر از شاهد نی ترک و نه رومی کندر حجب غیب هزاران ختن آمد بس جان که چو یوسف به چه مهلکه افتاد پنداشت که گم گشت خود او در وطن آمد زیرا که ره آب خضر مظلم و تاریست آخر ز ره خار گل اندر چمن آمد خامش کن اگرچه که غزل اغلب باقیست تا شاه بگوید چو درین انجمن آمد ای ماه عذار من و ای خوش قد و قامت برخیز که برخاست ز عشق تو قیامت