Zakat Nedir?
Zakat, İslam'ın beş temel şartından biridir. Kelime anlamı olarak "artma, çoğalma, bereket" gibi anlamlara gelir. Dini bir terim olarak ise, belirli bir mal varlığına sahip olan Müslümanların, bu mal varlığının belirli bir miktarını, belirli kişilere Allah rızası için vermesi anlamına gelir. Zakat, hem malı bereketlendiren hem de toplumsal dayanışmayı güçlendiren bir ibadettir. Kur'an-ı Kerim'de birçok ayette namazla birlikte zikredilerek önemi vurgulanmıştır. (Kurtubî — el-Câmi' li-Ahkâmi'l-Kur'ân, s. V01/P341)
Kimlere Zakat Farzdır?
Zakatın farz olması için bazı şartlar aranır. Bu şartlar, kişinin Müslüman olması, akıl ve baliğ olması (ergenlik çağına ulaşmış olması), hür olması ve belirli bir mal miktarına (nisap) sahip olmasıdır.
- Müslüman Olmak: Zakat, yalnızca Müslümanlara farzdır. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257; İmam Şâfiî — el-Üm, s. V02/P064)
- Akıl ve Baliğ Olmak: Zakat ibadeti, akıl sağlığı yerinde olan ve ergenlik çağına ulaşmış kişilere farzdır. Akıl hastası ve küçük yaştaki çocukların zekatı ise velileri tarafından verilir. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257; İbn Kudâme — el-Muğnî, s. V02/P350)
- Hür Olmak: Köleler (kul) zekat ile mükellef değildir. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257; İbn Kudâme — el-Muğnî, s. V02/P350)
- Nisap Miktarına Sahip Olmak: Zakatın farz olması için kişinin, temel ihtiyaçları dışında, belirli bir mal miktarına (nisap) sahip olması gerekir. Bu nisap miktarı, mala göre değişiklik gösterir. (İbn Kudâme — el-Muğnî, s. V02/P350)
Kimlerin Zekatı Verilir?
Bir kişinin zekat vermesi gerektiğinde, bakmakla yükümlü olduğu kimselerin zekatını da vermesi gerekir. Bu kişiler genellikle şunlardır:
- Küçük yaştaki çocuklar (erkek ve kız). (İmam Şâfiî — el-Üm, s. V02/P065; İbn Kudâme — el-Muğnî, s. V02/P350)
- Akıl hastası olanlar. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257)
- Eşler. (İmam Şâfiî — el-Üm, s. V02/P065)
- Bakmakla yükümlü olunan anne ve babalar. (İmam Şâfiî — el-Üm, s. V02/P065)
- Hizmetçiler (eğer bakımı kendilerine aitse). (İmam Mâlik — el-Muvatta', s. V00/P000)
Önemli Notlar:
- Zekat, kişinin kendi malından, Allah'ın emriyle, belirli kişilere verilmesi gereken bir ibadettir. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257)
- Zekatın geçerli olması için niyet etmek şarttır. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257)
- Zekat, kişinin kendi aslına (anne, baba, dede, nine gibi üst soylar) ve fürû'una (çocukları, torunları gibi alt soylar) verilmez, çünkü bu kişilerle olan bağ ve menfaat tam olarak kesilmez. (İbn Âbidîn — Reddü'l-Muhtâr, s. V02/P257)
Umarım bu bilgiler faydalı olmuştur. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorabilirsiniz.